رله سنگی تک فیش یخچال چیست؟ نحوه عملکرد، تست و زمان انتظار کمپرسور
اگر بعد از قطع برق، جابه‌جایی یا خاموش کردن یخچال، کمپرسور بلافاصله شروع به کار نکرد، لزوماً به معنی سوختن موتور یخچال نیست. یکی از قطعات مهمی که در راه‌اندازی کمپرسور نقش دارد، رله استارت PTC است که در بازار با نام‌هایی مانند رله سنگی یخچال، رله PTC، رله استارت کمپرسور و رله سنگی تک فیش شناخته می‌شود.
رله PTC وظیفه دارد در لحظه راه‌اندازی، سیم‌پیچ کمکی کمپرسور را وارد مدار کند و پس از راه‌اندازی، جریان آن را به‌شدت کاهش دهد. به همین دلیل، سلامت و انتخاب صحیح این قطعه تأثیر مستقیمی بر عملکرد کمپرسور دارد.
در این مقاله با نحوه عملکرد رله سنگی تک فیش، دلیل تأخیر در استارت کمپرسور، علائم خرابی و نکات مهم انتخاب و تعویض آن آشنا می‌شویم.
رله سنگی یا PTC یخچال چیست؟
رله PTC یکی از انواع تجهیزات راه‌انداز کمپرسورهای تک‌فاز است. PTC مخفف Positive Temperature Coefficient به معنی «ضریب دمایی مثبت» است؛ یعنی با افزایش دمای قطعه، مقاومت الکتریکی آن افزایش پیدا می‌کند.
در زمان استارت کمپرسور، PTC در حالت سرد مقاومت نسبتاً پایینی دارد و اجازه می‌دهد جریان لازم برای سیم‌پیچ کمکی برقرار شود. پس از شروع به کار کمپرسور، عبور جریان باعث گرم شدن PTC و افزایش مقاومت آن می‌شود. در نتیجه جریان سیم‌پیچ استارت به میزان زیادی کاهش پیدا می‌کند.
به همین دلیل است که رله PTC را می‌توان یکی از قطعات کلیدی در راه‌اندازی کمپرسور یخچال دانست. سازندگان کمپرسور نیز PTC را به‌عنوان یکی از تجهیزات رایج راه‌اندازی در سیستم‌های مختلف کمپرسوری معرفی می‌کنند.
رله سنگی تک فیش چگونه کار می‌کند؟
عملکرد رله سنگی را می‌توان در دو مرحله ساده توضیح داد:
۱. مرحله استارت
هنگام روشن شدن کمپرسور، موتور برای شروع چرخش به گشتاور بیشتری نیاز دارد. در سیستم‌هایی که از PTC استفاده می‌کنند، مقاومت PTC در حالت سرد پایین‌تر است و مسیر لازم برای فعال شدن سیم‌پیچ کمکی را فراهم می‌کند.
در این لحظه سیم‌پیچ اصلی و سیم‌پیچ کمکی در فرآیند راه‌اندازی کمپرسور نقش دارند و موتور شروع به چرخش می‌کند.
۲. مرحله کار عادی
پس از راه‌اندازی، جریان عبوری باعث گرم شدن PTC می‌شود. با افزایش دمای آن، مقاومت بالا می‌رود و جریان عبوری از سیم‌پیچ کمکی به‌شدت کاهش پیدا می‌کند.
در نتیجه، سیم‌پیچ استارت عملاً از حالت راه‌اندازی خارج می‌شود و کمپرسور به عملکرد عادی خود ادامه می‌دهد.
بنابراین، رله PTC یک قطعه مکانیکی ساده برای قطع و وصل دائمی نیست؛ بلکه عملکرد آن بر پایه تغییر مقاومت الکتریکی در اثر تغییر دما انجام می‌شود.
چرا بعد از خاموش کردن یخچال نباید بلافاصله آن را روشن کرد؟
یکی از پرسش‌های رایج این است:
چرا وقتی یخچال را از برق می‌کشیم و بلافاصله دوباره وصل می‌کنیم، کمپرسور ممکن است استارت نزند؟
یکی از دلایل می‌تواند گرم بودن PTC باشد. PTC پس از کار کردن کمپرسور گرم می‌شود و در دمای بالا مقاومت آن افزایش پیدا می‌کند. بنابراین برای راه‌اندازی مجدد، لازم است زمان کافی برای کاهش دمای آن در نظر گرفته شود.
اما نکته مهم این است که عدد ۱۵ دقیقه یک قانون ثابت برای تمام یخچال‌ها و کمپرسورها نیست.
برای مثال، Secop برای برخی کمپرسورهای دارای PTC، حداقل حدود ۵ دقیقه خنک‌شدن PTC قبل از استارت مجدد را اعلام کرده است. Embraco نیز برای کمپرسورهای دارای PTC، حداقل ۵ دقیقه زمان برای کاهش دمای PTC و بازگشت رسانایی آن ذکر می‌کند.
از طرف دیگر، در بعضی سیستم‌های تبرید، برابر شدن فشار مدار نیز می‌تواند روی امکان استارت مجدد تأثیر بگذارد و این زمان ممکن است بیشتر از چند دقیقه باشد.
بنابراین اگر کمپرسور بلافاصله پس از قطع و وصل برق روشن نشد، بهتر است ابتدا چند دقیقه صبر کنید و سپس وضعیت دستگاه را بررسی کنید؛ نه اینکه فوراً نتیجه بگیرید کمپرسور سوخته است.
آیا داغ شدن رله PTC طبیعی است؟
در بسیاری از سیستم‌های دارای PTC، گرم شدن این قطعه در زمان کارکرد کمپرسور بخشی از نحوه عملکرد آن است.
افزایش دما باعث بالا رفتن مقاومت PTC می‌شود و همین ویژگی برای محدود کردن جریان سیم‌پیچ استارت مورد استفاده قرار می‌گیرد. بنابراین صرفاً داغ بودن رله PTC به معنی خراب بودن آن نیست.
خانه
نقد و بررسی‌ها
هنوز بررسی‌ای ثبت نشده است.